Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS – Για 35 χρόνια η ανθρωπότητα αγωνίζεται ενάντια στη νόσο

Αν η εποχή μας μπορούσε να χαρακτηριστεί από μια ασθένεια αυτή θα ήταν σίγουρα το AIDS. Οι κοινωνικές προεκτάσεις της, ιδιαίτερα τις δεκαετίες του 1980 και του 1990, ήταν τεράστιες, η εξάπλωσή του οδήγησε σε αλλαγή των σεξουαλικών συνηθειών, έγινε μάστιγα σε ολόκληρη την αφρικανική ήπειρο και προκάλεσε την ανάγκη για την σεξουαλική διαπαιδαγώγηση των νεότερων γενιών.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας καθιέρωσε την 1η Δεκεμβρίου ως την Παγκόσμια Ημέρα Κατά του AIDS το 1988 και από τότε η συγκεκριμένη ημέρα αποτελεί την αφορμή για να ανοίγει η συζήτηση γύρω από την πρόληψη.

Η «καταγωγή» του HIV

Η καταγωγή του ιού HIV έχει γίνει αντικείμενο ευρείας επιστημονικής έρευνας από τη δεκαετία του 1980, όταν εντοπίστηκε για πρώτη φορά.

Υπολογίζεται ότι ο HIV πέρασε από τους χιμπατζήδες στους ανθρώπους περίπου το 1920 στην περιοχή της σημερινής Λαϊκής Δημοκρατίας του Κογκό. Η πιο διαδεδομένη θεωρία για το πέρασμα από τους πιθήκους στον άνθρωπο είναι εκείνη του «κυνηγού». Σύμφωνα με αυτή τη θεωρία, ο ιός SIV μεταφέρθηκε στον άνθρωπο ως αποτέλεσμα της θήρευσης και της κατανάλωσης χιμπατζήδων από τοπικές κοινότητες. Εκτός από την κατανάλωσή τους, πιθανολογείται ότι το αίμα των χιμπατζήδων ερχόταν σε επαφή με το ανθρώπινο μέσα από αμυχές ή τραυματισμούς των κυνηγών.

Φυσιολογικά το ανθρώπινο σώμα θα καταπολεμούσε τον SIV, ωστόσο σε ορισμένες περιπτώσεις φαίνεται ότι ο ιός προσαρμόστηκε στο ανθρώπινο σώμα και μετατράπηκε στον HIV-1.

Οι επιστήμονες έχουν πλέον δημιουργήσει το «δέντρο» της καταγωγής του ιού μέσα από το οποίο μπορούμε να δούμε και από που ξεκίνησε. Σύμφωνα με τις έρευνες η πρώτη μετατροπή του SIV στον HIV σημειώθηκε στην περιοχή Kinshasa του σημερινού Κονγκό.

Η συγκεκριμένη περιοχή ήταν σημαντικό διαμετακομιστικό κέντρο την εποχή εκείνη, καθώς περνούσαν από εκεί πολλοί δρόμοι, σιδηρόδρομοι και ποτάμια. Παράλληλα, όπως είναι αναμενόμενο, «άνθισε» και η πορνεία.

Οι μεγάλοι αριθμοί ανθρώπων που ταξίδευαν, σε συνδυασμό με το αυξημένο εμπόριο «λευκής σαρκός» εξηγούν την απότομη διασπορά του ιού. Ήδη το 1937 υπολογίζεται ότι είχε φτάσει στην περιοχή Brazzaville, περίπου 120 χιλιόμετρα δυτικά της Kinshasa.

Ο ιός άρχισε να διαδίδεται στην Αφρικανική ήπειρο τη δεκαετία του 1960.

Ο ιός έφτασε στις ΗΠΑ μέσω της Αϊτής. Το 1981 είχαν παρουσιαστεί περιπτώσεις ομοφυλόφιλων ανδρών που έπασχαν από σπάνιες ασθένειες. Το 1982 οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι ο ιός δεν μεταδίδεται αποκλειστικά μεταξύ των ομοφυλόφιλων ανδρών. Τον Σεπτέμβριο του ίδιου έτους η ασθένεια ονομάστηκε επισήμως AIDS.

Ο ΗΙV σε αριθμούς

Το AIDS αναφέρεται στα πιο προχωρημένα στάδια του συνδρόμου και χαρακτηρίζεται από
20 ευκαιριακές λοιμώξεις και καρκίνους.

To AIDS είναι η πιο φονική ασθένεια στον κόσμο και έχει στοιχίσει τη ζωή σε 25 εκατομμύρια ανθρώπους από το 1981 όταν και ταυτοποιήθηκε.

36,7 εκατομμύρια άνθρωποι ζουν με τον ιό HIV. Το 30% δεν γνωρίζει ότι πάσχει.

Στις αναπτυσσόμενες χώρες 9,7 εκατομμύρια άνθρωποι βρίσκονται σε άμεση ανάγκη φαρμάκων κατά του AIDS. Μόνο το 31% (2,99 εκατομμύρια) έχει πρόσβαση σε αυτά. Το ίδιο ποσοστό φτάνει το 42% σε ολόκληρο τον κόσμο.

Ο Michel Sidibé, διευθυντής της υπηρεσίας των ΗΕ για το AIDS αναφέρει: «Καλύψαμε τον στόχο του 2015 που ήταν να έχουμε 15 εκατομμύρια ανθρώπους σε φαρμακευτική αγωγή. Είμαστε σε καλό δρόμο και για να διπλασιάσουμε αυτό τον αριθμό καλύπτοντας τον στόχο του 2020».

To 2016 περίπου 1,8 εκατομμύρια άνθρωποι μολύνθηκαν από τον ιό, αριθμός που δείχνει μια μικρή αλλά αξιοσημείωτη πτώση από τα 2,1 εκατομμύρια που μολύνθηκαν το 2015.

AIDS και HIV στην Ελλάδα

Μέχρι και την 31η Οκτωβρίου του 2016, είχαν καταγραφεί στο ΚΕΕΛΠΝΟ 15.795 περιστατικά HIV λοίμωξης (82,7% άνδρες). Από αυτούς, οι 3.923 έχουν εμφανίσει AID και περίπου 8.600 βρίσκονται υπό αντιρετροϊκή θεραπεία.

Ο συνολικός αριθμός των θανάτων στην Ελλάδα ανέρχεται στους 2.662.

Η μετάδοση του ιού

Ο HIV μεταδίδεται κατά τη διάρκεια της σεξουαλικής επαφής, μέσω της απευθείας επαφής με μολυσμένο αίμα και από την μητέρα προς το έμβρυο. O ΗΙV περιέχεται στο αίμα, στο σπέρμα, στα κολπικά υγρά και το μητρικό γάλα και για να μεταδοθεί θα πρέπει να εισχωρήσει στο σώμα δια μέσου κάποιου από αυτά τα υγρά.

Οι μύθοι γύρω από το AIDS και τον ΗΙV είναι πολλοί και οφείλονται κυρίως στην έλλειψη ενημέρωσης. Για τον λόγο αυτό οφείλουμε να αναφέρουμε ότι ο HIV και κατ’ επέκταση το AIDS δεν μεταδίδονται με κανενός είδους κοινωνική συναναστροφή. Ως εκ τούτου η συνύπαρξη σε εργασιακούς χώρους, γυμναστήρια, πισίνες, εστιατόρια, συναυλιακούς χώρους κλπ., δεν είναι επικίνδυνη, αφού ο ιός δεν μεταδίδεται με το σάλιο, τα δάκρυα, τον ιδρώτα, τα κόπρανα ή τα ούρα.

Η κόκκινη κορδέλα

Από το 1991 μια κόκκινη κορδέλα έχει γίνει το παγκόσμιο σύμβολο της μάχης εναντίον του AIDS. 

Το Red Ribbon Project δημιουργήθηκε από μια ομάδα καλλιτεχνών με έδρα τη Νέα Υόρκη. Οι καλλιτέχνες διασφάλισαν ότι θα παραμείνουν ανώνυμοι και ότι κανένας προσωπικά δεν θα καταχωρούνταν ως δημιουργός της κόκκινης κορδέλας.

Φρόντισαν επίσης να παραμείνει ελεύθερο από πνευματικά δικαιώματα ώστε να μην μπορέσει να κερδοσκοπήσει κανένα πρόσωπο ή οργανισμός από τη χρήση της κορδέλας.

Οι καλλιτέχνες του Σώματος Καλλιτεχνών του AIDS (Visual AIDS Artists Caucus), δημιούργησαν ένα οπτικό σύμβολο για να δείξουν τη συμπόνοια τους σε όσους ζουν με AIDS αλλά και σε όσους τους φροντίζουν. Το κόκκινο χρώμα επιλέχθηκε για «την σύνδεσή του με το αίμα αλλά και την ιδέα του πάθους. Όχι μόνο οργή αλλά και αγάπη».

Ο πρώτος που φόρεσε τη συγκεκριμένη κορδέλα δημόσια ήταν ο πασίγνωστος ηθοποιός Jeremy Irons στα βραβεία Tony το 1991 (εικόνα).

altsantiri

Πηγές: avert.org, positivevoice, CNN.gr, oneman, wikipedia